Türkiyäniň, Müsüriň, Iordaniýanyň, Indoneziýanyň, Pakistanyň, Kataryň, Saud Arabystanynyň we Birleşen Arap Emirlikleriniň daşary işler ministrleri sişenbe güni bilelikde beýanat berip, Ysraýylyň basyp alyşlyk astyndaky Günbatar Şeriýanyň giň meýdanlaryny "döwlete degişli ýerler" hökmünde kesgitlemek kararyny ýazgardylar. Ministrler bu ädimiň halkara hukugyny bozýan we parahatçylyk umydyny bozýan çynlakaý dartgynlylykdygyny aýtdylar.

Türkiyäniň Daşary işler ministrliginiň beren resmi beýanatyna görä, sekiz ýurduň daşary işler ministrleri Ysraýylyň basyp alyşlyk astyndaky Günbatar Şeriýanyň uly meýdanlarynda ýer eýeçiligini hasaba almagy we ýerleşiş tertibini tassyklamagyny tankyt etdiler. Bu 1967-nji ýyldan bäri ilkinji şeýle hereketdir.

Ministrler bu ädimiň bikanundygyny we ilatly ýerleriň giňelmegini we ýerleriň basylyp alynmagyny çaltlaşdyrjakdygyny aýtdylar.

Bilelikdäki beýanatda: “Bu bikanun ädim ýaşaýyş jaýlaryny gurmak işlerini çaltlandyrmaga, ýerleri elinden almaga, Ysraýylyň de-fakto gözegçiligini berkitmäge we basyp alyşlyk astyndaky Palestinanyň territoriýalaryna bikanun Ysraýylyň özygtyýarlylygyny ornaşdyrmaga gönükdirilen uly bir eskalasiýa bolup durýar we Palestinanyň halkynyň kanuny hukuklaryny bozýar” diýilýär.

Halkara hukugyna ters gelýär

Bilelikdäki beýanata gol çeken ministrler bu hereketleriň halkara hukugynyň, esasan hem Dördünji Ženewa Konwensiýasynyň we halkara ynsanperwer hukugynyň, şeýle hem Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň degişli kararlarynyň, esasan hem 2334-nji (2016) kararlarynyň aç-açan düzgün bozulmasydygyny tassykladylar.

Beýanatda şeýle hem Halkara Kazyýetiň maslahat beriji çözgüdine salgylanyp, bu çäräniň öz çözgüdine ters gelýändigi aýdylýar, bu çözgüt basyp alyşlyk astyndaky Palestinanyň territoriýalarynyň hukuk, taryhy we demografik ýagdaýyny üýtgetmäge gönükdirilen hereketleriň bikanundygyny, basyp alyşlygy bes etmek borjuny we güýç ulanmak arkaly territoriýa eýelemegiň gadaganlygyny nygtaýar.

Ministrler bu ädimiň basylyp alyşlyk astyndaky territoriýalaryň üstünden gözegçiligi berkitmäge gönükdirilen täze hukuk we dolanşyk hakykatyny ornaşdyrmak synanyşygyny görkezýändigini, iki döwletli çözgüdiň garaýşyny gowşadýandygyny, garaşsyz we durnukly Palestina döwletini döretmegiň mümkinçiliklerini ýok edýändigini we sebitde adalatly we giňişleýin parahatçylygyň ýola goýulmagyna howp salýandygyny aýtdylar.

Ministrler basyp alyşlyk astyndaky Palestin territoriýalarynyň hukuk, demografik we taryhy statusyny üýtgetmek üçin edilýän ähli birtaraplaýyn synanyşyklary düýpgöter ret edýändiklerini nygtadylar we halkara jemgyýetçiligini bu düzgün bozulmalaryň öňüni almak we palestinalylaryň hukuklaryny goramak üçin "aýdyň we aýgytly ädimler" etmäge çagyrdylar.

Bu hukuklar öz ykbalyny özi kesgitlemek hukugyny, şol sanda basyp alyşlygyň bes edilmegini we 1967-nji ýylyň iýunyndaky serhetlere esaslanýan paýtagty Gündogar Iýerusalim bolan garaşsyz we özygtyýarly Palestina döwletiniň döredilmegini öz içine alýar.