Fidan: Eýrana garşy bikanun hüjümler sebiti has uly urşa tarap iterýär
Türkiyäniň daşary işler ministri Hakan Fidan Ysraýylyň dartgynlylygy dowam etdirmeginiň tutuş sebiti çaknyşyga çekmegiň howpuny döredýändigini duýdurdy we mundan beýläk-de weýrançylygyň öňüni almak üçin diplomatiýa we parasatlylyk berdi.
Daşary işler ministri Hakan Fidan, Eýrana garşy gönükdirilen "bikanun hüjümleriň" sebiti has giň gerimli urşuň bosagasyna itekleýändigini we munuň "Ysraýylyň dartgynlygy yzygiderli artdyrmagy" bilen tutaşýandygyny belledi.
Şenbe güni Stambulda geçirilen Halkara strategik aragatnaşyk sammitiniň (STRATCOM) 2026-njy ýyldaky ikinji gününiň açylyşynda eden çykyşynda Fidan, sebit ýurtlaryny agyr çaknyşyga tarap çekjek her hili ýagdaýa garşydyklaryny beýan etdi. Eýranyň hereketleriniň hem Pars aýlagy sebitine täsir edýändigine ünsi çekip: “Anyk aýtmaly bolsa, bu diňe bir Ysraýylyň urşy däl. Tutuş dünýä munuň jerimesini töleýär” diýip belledi.
Fidan, çaknyşyk uzadygy saýyn geosyýasy we ykdysady kynçylyklaryň barha artýandygyny, örän düýpli derejä ýetendigini aýdyp, Türkiyäniň başyndan bäri bu howply ýagdaýa garşy durýandygyny nygtady.
Urşuň Netanýahunyň "syýasy dowamlylygy" üçin alnyp barylýar diýen netijäni çykaran Fidan, munuň jerimesiniň tutuş dünýä tarapyndan çekilýändigini, krizisiň diňe bir şäherlerde däl, eýsem sebitde ýaşaýan halklaryň ýüreklerinde we aňlarynda hem öçmejek yzlary galdyryp biljekdigi barada duýduryş berdi.
Fidan: “Häzirki wagtda biziň diňe bir çykalgamyz bar; ol hem dartgynlygyň azaldylmagy we diplomatiýadyr” diýip belledi.
Ysraýylyň Liwana garşy iň soňky hüjümi barada Fidan: "Biz, esasan hem şu soňky hüjüm bilen baglylykda Ysraýylyň basybalyjylykly syýasatlaryna garşy durýandygymyzy yglan etdik. Bu tagallalary durmuşa geçirmek üçin ýokary derejeli dialogymyzy yzygiderli dowam etdirýäris. Maksadymyz bu çaknyşygy mümkin boldugy saýyn gysga wagtda bes etjek amaly ädimleri kesgitlemekdir" diýdi.
“Bu meýilleşdirilen haos”
Fidan: "Bärdäki maksadymyz netijeli ädimleri etmek we bu çaknyşygyň tiz wagtda soňlanmagyny üpjün etmek. Has köp ulalmazlygy, ýaýramazlygy we global ykdysadyýetiň yzyna gaýtaryp bolmajak derejede zeper almazlygy üçin bu manysyz urşuň gutarmagy gerek" diýip, dialog kanallarynyň açyk bolmalydygyny we netijä gönükdirilen gepleşikler etabynyň çalt başlamalydygyny aýtdy.
Netanýahunyň ekstremist garaýşynyň diplomatiýany bökdemegine ýol berilmeli däldigi barada duýduryş beren Fidan, "bu meýilleşdirilen haosyň" sebit ýurtlaryny "ejiz, bölünen we goragsyz" goýmagy maksat edinýändigini nygtady.
Fidan, şu ýylyň mowzugy bolan "Halkara sistemadaky üzülme: Krizisler, beýanlar we tertip gözlegi" diýen adyň örän derwaýysdygyny aýdyp, häzirki ýagdaýyň diňe bir durnuksyzlyk däl, eýsem ulgamlaýyn çökgünlikdigini bildirdi.
Bu ýagdaýyň halkara ulgamyň ahlaky ugruny, yzygiderliligini we kanunylaşdyrylmagyny ýitiren has çuňňur döwülmäni görkezýändigini aýdan Fidan, ulgamyň entek işläp-işlemeýändigi barada sowallaryň ýüze çykýandygyny mälim etdi.
Adalatsyz ulgamdan "arkaýyn peýdalanýanlaryň" krizisler ahyry öz kenarlaryna ýetende hakykat bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny aýdan Fidan, sagdyn pikire iň köp şeýle garaňky wagtlarda mätäçlik çekilýändigini we Türkiyäniň krizisler bilen göreşmek üçin "ähli diplomatik guraly ulanmaga" dowam etjekdigini aýtdy.
Häzirki dünýäde diňe bir fiziki taýdan däl, eýsem maglumat meýdançasynda hem urşuň bardygyny aýdan Hakan Fidan, beýanlaryň garaýyşlary ugrukdyrmaga we hakykaty ýoýmaga synanyşýandygyna ünsi çekdi. Ol bu usulyň Gazadaky Ysraýyl genosidinde hem ulanylandygyny nygtady.